Workum

	De klei
	De aanwezigheid van daartoe geschikte klei heeft reeds vroeg geleid tot het maken van aardewerk. Evenals dit elders in Friesland het geval zal zijn geweest, zal ook in Workum reeds omstreeks 1500 het gewone eenvoudige gebruiksaardewerk zijn vervaardigd in kleine ambachtelijke bedrijven. Van de roodbakkende Friese klei werden allerlei artikelen gemaakt, geschikt voor huishoudelijk gebruik, zoals het bewaren van vet en vlees gedurende de winter.

De klei

De aanwezigheid van daartoe geschikte klei heeft reeds vroeg geleid tot het maken van aardewerk. Evenals dit elders in Friesland het geval zal zijn geweest, zal ook in Workum reeds omstreeks 1500 het gewone eenvoudige gebruiksaardewerk zijn vervaardigd in kleine ambachtelijke bedrijven. Van de roodbakkende Friese klei werden allerlei artikelen gemaakt, geschikt voor huishoudelijk gebruik, zoals het bewaren van vet en vlees gedurende de winter.

	De oude pottenbakkerij
	Een pottenbakkerij bestond doorgaans uit een woonhuis met daarachter werkplaats voor klei, turf en voorraad aardewerk. Een eenvoudige oven werd gestookt met zgn. lange, lichte turf, die veel vlam gaf. de turf kwam uit het oosten van Friesland, eerst uit de omgeving van Heerenveen en Appelscha, later in deze eeuw uit Drente.

Het 'letteren'
	Foto's rond 1978 van R.F. de Boer
"Letteren"		"Voet- en vingerwerk"
De artikelen werden met de hand gedraaid op een zgn. schopschijf. Ook werden eenvoudige versieringen met witte kleislib, het zgn. 'letteren' of ringeloren aangebracht. Dit gebeurde met een uitgeholde koeiehoorn, waarvan een puntje was afgeslepen.

	Het glazuur
	Door het aanbrengen van de glazuur, volgens overgeleverd recept, die een doorzichtige geelachtige kleur had, werd de hoogrode kleur van de Friese gebakken klei getemperd en maakte tevens dat de versieringen een gele tint kreeg.
	Rond 1800
	Omstreeks 1800 moeten er zo een 17-tal bedrijven zijn geweest. Voor zover bekend waren ze allen aan de oostkant van de stad gelegen, zodat ze aan de achterkant te water bereikbaar waren. De naam 'Pothúswijk herinnert daar nog aan.
	Na 1900
	De opkomst van metalen, zoals verzinkte en email huishoudelijke artikelen, deed de afzet van grof aardewerk sterk verminderen. Zo verdwenen in de loop der 19de eeuw geleidelijk de meeste bedrijven en was er omstreeks 1900 nog slechts één pottenbakkerij te Workum over. Door uitbreiding, wijziging en aanpassing van productie heeft dit bedrijf zich weten te handhaven.

	Na 1930.
	Omstreeks 1930 komt een tweede bedrijf weer in Workum, dat hoofdzakelijk beschilderd aardewerk maakt, terwijl na de oorlog meerdere bedrijven in beschilderd aardewerk zich weer in Workum vestigen. Eén daarvan maakt tevens ook het oude bruinrode Workumer aardewerk. Ook wordt het zeer oude zgn. gekerfde aardewerk weer in kleine hoeveelheden gemaakt. Het pottenbakken heeft tot in de jaren zestig tot negentig van de vorige eeuw in Workum gebloeid. Op dit moment zijn er nog drie bedrijfjes actief. In 2005 sluit de Aardewerkfabriek R. F. de Boer definitief de deuren. Het roodbruine ringeloor aardewerk wordt dan niet meer geproduceerd.

Na 1930.

Omstreeks 1930 komt een tweede bedrijf weer in Workum, dat hoofdzakelijk beschilderd aardewerk maakt, terwijl na de oorlog meerdere bedrijven in beschilderd aardewerk zich weer in Workum vestigen. Eén daarvan maakt tevens ook het oude bruinrode Workumer aardewerk. Ook wordt het zeer oude zgn. gekerfde aardewerk weer in kleine hoeveelheden gemaakt.
Het pottenbakken heeft tot in de jaren zestig tot negentig van de vorige eeuw in Workum gebloeid. Op dit moment zijn er nog drie bedrijfjes actief. In 2005 sluit de Aardewerkfabriek R. F. de Boer definitief de deuren. Het roodbruine ringeloor aardewerk wordt dan niet meer geproduceerd.

	Contact met fries-aardewerk.nl
	Vragen, bijdragen, verbeteringen: e-mail info@fries-aardewerk.nl

VVV Nijefurd - kantoor Workum - Noard 5 - Postbus 68 - 8710 AB - Workum - 0515 - 541300